Evla Leke Fe Evla Ne Demek Arapça? Kalbimde İz Bırakan Bir Sözün Hikâyesi
Lagi okurlarına özel bu yazımızda “Evla leke fe evla ne demek Arapça” konusunu derinlemesine inceliyoruz.
Kayseri’de yaşadığım 25 yıllık hayatımda bazı cümleler vardır, üzerinden zaman geçse bile insanın içinde yankılanmaya devam eder. Kimi zaman bir dostun söylediği tek kelime, kimi zaman eski bir defterin arasında bulunan küçük bir not, yıllar boyunca unutulmayan bir duyguya dönüşür. Ben de günlük tutmayı seven, hislerini saklamayan biriyim. Bazen sevincimi, bazen kırgınlığımı, bazen de içimde büyüyen umutları sayfalara dökerim.
Geçtiğimiz kış, hayatımda hiç beklemediğim bir anda karşıma çıkan bir Arapça ifade, uzun süre düşünmeme neden oldu: “Evla leke fe evla.”
İlk duyduğumda bu sözün ne anlama geldiğini bilmiyordum. Sadece kulağıma ağır, derin ve biraz da hüzünlü gelmişti. Sanki içinde eski bir hikâye, söylenmemiş bir pişmanlık ve büyük bir uyarı saklı gibiydi. Sonradan öğrendiğim anlamı ise beni daha da etkiledi.
Bir Kış Akşamında Başlayan Merak
Kayseri’nin soğuk akşamlarından biriydi. Penceremin kenarında oturmuş, elimde kahvemle eski günlüklerimi okuyordum. Dışarıda kar hafif hafif yağıyor, sokak lambalarının altında beyaz örtünün üzerine küçük ışıklar düşüyordu.
O günlerde biraz kırgındım. Hayatımda önemli bir insanla aramız açılmıştı. Bazen insan, değer verdiği kişilerden beklemediği davranışlar görünce büyük bir hayal kırıklığı yaşıyor. Ben de tam olarak böyle hissediyordum. İçimde sürekli aynı sorular dönüp duruyordu:
“Acaba daha farklı davranabilir miydim?”
“Bazı şeyleri zamanında fark edebilir miydim?”
“Değer verdiğim insanları gerçekten anlayabildim mi?”
Günlüğümün bir sayfasına o gece şu cümleyi yazmışım:
“Bazı sözler insanın karşısına boşuna çıkmaz. Belki de hayat, anlamamız gereken şeyleri farklı yollarla anlatır.”
Ertesi gün eski bir arkadaşım ile buluştum. Sohbet sırasında Arapça ifadelerden, özellikle de bazı ayetlerde geçen anlamlı kelimelerden bahsetmeye başladı. Konuşmanın bir yerinde “Evla leke fe evla” sözünü söyledi.
Bu cümle dikkatimi hemen çekti.
Evla Leke Fe Evla Arapça Anlamı Nedir?
Arkadaşım bana bu ifadenin Arapça kökenli olduğunu anlattı. “Evla leke fe evla” ifadesi genel olarak “Yazıklar olsun sana, yazıklar olsun” şeklinde çevrilir. İçinde güçlü bir uyarı, kınama ve kişinin yaptığı yanlışın sonucuyla yüzleşmesi anlamı vardır.
Buradaki “evla” kelimesi Arapçada farklı bağlamlarda farklı anlamlara gelebilir. Bazı kullanımlarda “daha uygun, daha layık, daha yakın” gibi anlamlara gelirken, bu ifadede bir tehdit ve uyarı anlamı taşıyan özel bir kullanım söz konusudur.
“Leke” kelimesi “sana” anlamına gelir. “Fe” ise “artık, öyleyse, bundan dolayı” gibi bağlayıcı bir anlam verir.
Yani “Evla leke fe evla” ifadesi, kelime kelime çevrildiğinde tam olarak günlük konuşma dilindeki bir cümle gibi görünmese de anlam olarak kişiyi yaptığı yanlış konusunda sert şekilde uyaran bir ifadedir.
Bu anlamı öğrendiğimde içimde garip bir his oluştu. Çünkü bazen insan dışarıdan gelen uyarıları sadece başkalarına yönelik sanıyor. Oysa bazı sözler insanın kendi hayatına da dokunuyor.
Bir Sözün Bana Hatırlattıkları
O gece eve döndüğümde tekrar günlüğümü açtım. Sayfaya büyük harflerle şu cümleyi yazdım:
“İnsan bazen başkasını suçlamadan önce kendine bakmalı.”
Çünkü “Evla leke fe evla” ifadesi bana sadece bir kınama gibi gelmedi. Aynı zamanda insanın kendi davranışlarını sorgulaması gerektiğini hatırlatan bir söz gibi hissettirdi.
Hayatımda yaptığım hataları düşündüm. Kırdığım insanları, söylemediğim güzel sözleri, ertelediğim özürleri hatırladım. İçimde biraz hüzün oluştu. Çünkü insan geçmişi değiştiremiyor.
Ama aynı zamanda umut da hissettim.
Çünkü geçmişi değiştiremiyorsak bile bugünümüzü değiştirebiliriz.
Ben hep duygularımı açık yaşayan biri oldum. Mutluysam belli ederim, üzgünsem saklamam. Bazen çevremden “Bu kadar düşünme” diyenler oldu. Ama ben düşünmenin, hissetmenin ve anlam aramanın insanı daha derin bir hale getirdiğine inanıyorum.
Bu söz de bana tam olarak bunu hatırlattı.
Eski Bir Dostla Karşılaşma
Aradan birkaç hafta geçti. Bir gün Kayseri’de eski mahallemden geçerken yıllardır görmediğim bir arkadaşımı gördüm. Hayat bazen insanları hiç beklemediği anda karşılaştırıyor.
Bir kafede oturduk ve uzun uzun konuştuk.
Konuşma sırasında geçmişte yaşadığımız küçük bir kırgınlığı hatırladık. O zamanlar ikimiz de gençtik, ikimiz de kendimizi haklı görüyorduk. Ben onun beni anlamadığını düşünüyordum, o da benim onu dinlemediğimi düşünüyormuş.
Yıllar sonra fark ettik ki aslında ikimiz de bazı şeyleri yanlış anlamışız.
O anda içimde büyük bir rahatlama hissettim. Çünkü bazen insanın taşıdığı yük, konuşulmadığı için ağırlaşıyor.
Arkadaşım bana:
“Bazı şeyleri zamanında fark etmek gerekiyor” dedi.
Bu cümle bana yine o Arapça ifadeyi hatırlattı.
Evla leke fe evla…
İnsana yanlışlarının sonucunu gösteren, kendine dönüp bakmasını sağlayan güçlü bir söz.
Bir Günlüğün Sayfalarında Kalan Duygular
O gece eve geldiğimde yine günlüğümü açtım. Artık yazdıklarım eskisi gibi değildi. Önceden daha çok kırgınlıklarımı yazardım. Kim ne yaptı, kim beni neden üzdü, hangi olay beni etkiledi…
Ama zamanla fark ettim ki hayat sadece başkalarının bana yaptıklarından ibaret değil.
Benim de seçimlerim var.
Benim de hatalarım var.
Benim de değiştirebileceğim yönlerim var.
Günlüğüme şöyle yazdım:
“Bazı sözler insanı yaralamaz, aksine uyandırır. Eğer doğru zamanda karşına çıkarsa seni daha iyi bir insan olmaya yönlendirir.”
Bu cümleyi yazarken içimde hem hüzün hem huzur vardı.
Çünkü geçmişte kaybettiğim bazı şeyler için üzülüyordum. Ama gelecekte daha dikkatli olabileceğimi bilmek bana umut veriyordu.
Evla Leke Fe Evla Sözünün Hayatımdaki Yeri
Bir Arapça ifade bazen sadece bir kelime grubu değildir. Bazen insanın hayatında bir dönüm noktası olur.
“Evla leke fe evla” benim için böyle bir anlam kazandı.
Bu söz bana insanın kendisiyle yüzleşmesi gerektiğini hatırlattı. Hataları görmezden gelmenin kolay olduğunu ama kabul etmenin gerçek cesaret istediğini düşündürdü.
Hepimiz zaman zaman yanlış yapıyoruz. Bazen gururumuz yüzünden özür dilemiyoruz. Bazen sevdiğimiz insanlara değer verdiğimizi göstermeyi unutuyoruz. Bazen de hayatın hızına kapılıp gerçekten önemli olan şeyleri kaçırıyoruz.
Ama önemli olan, fark ettiğimiz anda değişmeye başlamaktır.
Ben artık bu sözü duyduğumda sadece sert bir uyarı düşünmüyorum. Aynı zamanda bir fırsat da görüyorum.
Kendimize dönmek için bir fırsat.
Yanlışlarımızı düzeltmek için bir fırsat.
Daha anlayışlı biri olmak için bir fırsat.
Son Bir Not: Bazı Sözler Kalpte Yaşar
Benzer Bir Yazı: Evin balkona kumru yuva yapması ne anlama gelir ?
Kayseri’deki odamda, yıllardır tuttuğum günlüklerin arasında hâlâ o sayfa duruyor. Üzerinde “Evla leke fe evla” yazıyor.
Bazen açıp okuyorum.
Her okuduğumda aynı duyguyu yaşamıyorum. İlk duyduğumda şaşkınlık ve merak vardı. Sonra hüzün geldi. Daha sonra ise kabullenme ve umut…
Hayatın en güzel taraflarından biri de bu galiba. İnsan zamanla değişiyor. Aynı söz, farklı zamanlarda farklı anlamlar taşıyor.
Bir zamanlar anlamını bilmediğim bir Arapça ifade, bugün bana kendimi sorgulamayı, hatalarımdan ders çıkarmayı ve daha iyi bir insan olmaya çalışmayı hatırlatıyor.
“Evla leke fe evla”…
Kısa bir söz.
Ama içinde uzun bir hikâye taşıyor.
Ve bazen insanın hayatını değiştiren şey, uzun cümleler değil; kalbine dokunan birkaç kelimedir.