İstanbul’da Kaç Sinema Salonu Var? – Güç, Kurum ve Vatandaşlığın Sinema Alanındaki Yansıması
Siyaset Bilimcisinden Bir Bakış: Mekân, Güç ve İdeoloji
Bir siyaset bilimcisi olarak bakıyorum: Bir kentte kaç sinema salonu olduğu yalnızca bir sayısal veri değildir; aynı kentte kimlerin, nasıl ve ne anlatılarla buluştuğunun; kimlere erişim imkânı tanındığının, kimlerin “kültürel sermaye”yi tüketebildiğinin ya da dışlanabildiğinin göstergesidir. Mekânlar, toplumsal düzenin, güç ilişkilerinin, ideolojik hegemoninin aynası olabilir — ya da direniş ve alternatif kamusal alanların tohumunu barındırabilir. İstanbul’daki sinema salonlarının sayısı, bu bağlamda hem iktidar, hem kurumların, hem de vatandaşlığın biçimlenmesinde kritik bir değişkendir.
İstanbul’da Sinema Salonu Sayısı: Rakamlar Ne Diyor?
2024 verilerine göre, ülke genelinde sinema salonu sayısı 2.776 olarak açıklanmıştır. ([IHA][1]) Bu toplam içinde İstanbul’un payı tam net değildir — çünkü bu veri Türkiye geneli için. Ancak, kent rehberlerinde ve sinema listelerinde İstanbul’da yüzlerce salonun aktif olduğu görülüyor. ([İstanbul Tips][2]) Bazı kaynaklar 800’ün üzerinde sinema salonu olduğunu bildiriyor. ([İstanbul Tips][2])
Fakat bu sayılar ne kadar güvenilir? Salonların “aktif kullanımdaki” sayısı, kapasiteleri, dağılım eşitsizlikleri — hepsi önemli. Bu yüzden sadece “sayı” değil, “hangi mahallede”, “kimlere erişilebilir” olduğu da analize dahil edilmeli.
Kurumsal İktidar, Altyapı ve Sinema Salonları
Kurumlar ve iktidar ilişkisi açısından bakarsak, sinema salonlarının kent genelinde yayılması, yatırımların, altyapı planlamasının ve sermaye akışının — yani devlet, özel sektör, yatırım dinamiklerinin — bir ürünüdür. Sinema salonlarının çoğu büyük AVM’lerde, merkezi mahallelerde, gelir seviyesi görece yüksek ve erişilebilir bölgelerde; bu da kültürel altyapının toplumsal eşitsizlikleri yeniden üretme potansiyeli taşıdığını gösterir.
Bu bağlamda erkek-dominant iktidar pratikleri — örneğin ticari yatırım kararlarını alan, AVM planlamalarını şekillendiren, altyapıya yön veren gruplar — genellikle stratejik çıkarlar ve güç dengeleri doğrultusunda hareket eder. Sinema salonu sayısının yüksek olması, bu grupların kentsel mekân üzerinde kontrol ve yatırımsal iktidar kurma arzusunun bir yansımasıdır.
İdeoloji, Vatandaşlık ve Kültürel Katılım
İdeoloji ve vatandaşlıkToplumsal Etki: Erişim, Eşitsizlik ve Kamusal Alan
İstanbul’da sinema salonlarının sayısı görece yüksek olsa da — yaklaşık 800’den fazla olduğu söyleniyor. ([İstanbul Tips][2]) Bu göstergeler toplumsal eşitsizlikleri gizleyebilir. Çünkü salonlar genellikle merkezi, AVM içi veya gelir düzeyi yüksek semtlerde yoğunlaşır; yoksul semtlerde yaşayanların erişimi daha zordur. Bu durumda sinema salonları, kültürel sermayeye erişimi yeniden üretir — bu da toplumsal sınıf, bölgesel eşitsizlik ve vatandaşlık ayrımları demektir.
Aynı zamanda sinema salonları birer kamusal alan olabilir — ama yalnızca erişebilenler için. Bu durum, kimin “kentli” sayıldığı, kimin kültüre dahil olduğu, kimin dahil edilmediği sorularını yeniden gündeme getirir.
Provokatif Sorular: Siz Hangi Taraftasınız?
– İstanbul’da sinema salonlarının sayısı yüksek görünse de, bu salonlara erişim gerçek anlamda eşit mi?
– Kültürel altyapı yatırımları hangi mahallelere yöneliyor — yatırım ve sermaye akışının kararını kim veriyor?
– Sinema salonlarına erişim bir ayrıcalık mı hâline geliyor? Bu ayrıcalık, toplumsal eşitsizlikleri yeniden üretiyor olabilir mi?
– Siz kentinizde, semtinizde sinema salonu olmasını bekler miydiniz — ve bu beklenti, kültürel vatandaşlık açısından ne ifade eder?
Sonuç: Sinema Salonları Bir Kentin Güç ve İdeoloji Haritasıdır
İstanbul’da “kaç sinema salonu var” sorusunun ardında sayısal bir veri kadar politik, sosyolojik ve ideolojik bir anlam yatar. Salonların sayısı, dağılımı, erişilebilirliği; kimin kültürel sermayeye ulaşabildiği, kimlerin kentli sayıldığı, hangi belediye ya da yatırım kararlarının öncelendiği gibi meselelerle iç içedir.
Sinema salonları salt eğlence mekânları değildir — birer kamusal alan, birer kültürel hak ve birer ideolojik mekândır. İstanbul’da sinema salonlarının sayısı konusunda verilen rakamlar (örneğin 800+ salon) bir başlangıç; asıl soru şudur: Bu salonlara kimler, nasıl ve ne sıklıkla gidebiliyor? Kültürel yurttaşlık, eşit erişim ve toplumsal katılım ne kadar gerçek?
Siz bu tabloya kendi kentinizden bakarsanız — yaşadığınız semtte sinema salonu var mı? Niçin var, niçin yok? Bu, yalnızca sinema izlemek değil; güç, eşitlik ve vatandaşlık bağlamında da bir değerlendirme gerektiriyor.
[1]: “Sinema salonu sayısı yüzde 6 artarak 2 bin 776 oldu”
[2]: “Cinema in English & Movie Theaters in Istanbul (2025)”