Kaos ne demek Wikipedia? (Ama Wikipedia’ya sormadan önce İzmir usulü düşünelim)
Bazı kelimeler vardır, sabah uyanır uyanmaz bile hayatına sızar. “Kaos” da onlardan biri. Alarm çalar, telefon susmaz, dolapta “ne yesem” krizi başlar ve sen daha ilk 10 dakikada evrenin küçük bir kopyası gibi dağınık hissedersin. İşte o an aklına şu soru düşer: Kaos ne demek Wikipedia?
Ama dürüst olalım, çoğumuz Wikipedia’ya girip bir şey öğrenmeye çalışırken kendimizi bir anda “Napolyon’un atının türü” gibi alakasız yerlerde buluyoruz. O yüzden bu yazıda kaosu biraz İzmir sokaklarından, biraz kendi kafamın içinden, biraz da günlük hayatın komik karmaşasından anlatacağım.
Kaosun sözlükteki hali ama hayatın içindeki gerçek versiyonu
Kaos kelime olarak genelde düzensizlik, karmaşa ve belirsizlik anlamına geliyor. Ama teorideki bu tanım, pratikte sabah işe geç kalırken kahveni üstüne dökmekle eşdeğer.
Mesela düşün:
Telefon çalıyor, tost yanıyor, ev arkadaşın “çamaşır makinesi çalışıyor mu?” diye bağırıyor.
Sen ise sadece tek bir şey istiyorsun: 3 dakika sessizlik.
Ama evren sana diyor ki: “Hayır, bugün de kaos günü.”
İşte bu yüzden insanlar sürekli Kaos ne demek Wikipedia diye aratıyor. Çünkü herkes kendi hayatındaki karmaşaya bir açıklama arıyor.
İzmir’de kaos: Rüzgâr bile plan yapmıyor
İzmir’de yaşayan biri olarak şunu net söyleyebilirim: Kaos burada sadece kavram değil, günlük hava durumu.
Bir sabah 28 derece güneşli, öğlen rüzgâr sana “ben geldim” diyor, akşam üstü ise sanki doğa kendi içinde toplantı yapıp karar değiştiriyor.
Kordon’da yürürken biri bisikletle sağından geçer, solundan martı saldırır, arkandan “abi sigara var mı?” diye ses gelir. Ve sen o an düşünürsün:
“Ben şu an huzurlu muyum yoksa sistem hatası mı yaşıyorum?”
İşte İzmir kaosu böyle bir şey.
Kaos ne demek Wikipedia? sorusunun psikolojik boyutu
Wikipedia sana tanım verir ama zihnin sana his verir. Kaosun psikolojik tarafı biraz daha derin.
Mesela 25 yaşındaysan ve hayatın “ben nereye gidiyorum?” sorusuna tam cevap veremiyorsa, tebrikler: küçük çaplı bir kaos içindesin.
Ama bu kötü bir şey değil. Hatta bazen fazla düzen de sıkıcıdır.
Bir gün arkadaşım dedi ki:
— “Her şey yolunda gidince içim daralıyor.”
Ben de dedim ki:
— “Senin beynin Netflix’te drama arıyor.”
Çünkü insan zihni bazen düzenden değil, küçük kaoslardan beslenir.
Günlük hayatın minik kaos anları
Hayatı anlamak istiyorsan büyük felsefe kitaplarına değil, mutfağa bak.
1. Sabah kaosu
Alarm çalar, kapatılır.
“5 dakika daha” denir.
O 5 dakika bir anda 47 dakikaya dönüşür.
Sonuç: Koşarak evden çıkış, yarım kahvaltı ve eksik düğmeli gömlek.
2. Market kaosu
Sadece süt almaya gidersin.
Ama çıkarken elinde:
Cips
Dondurma
“Bunu niye aldım ben?” diye düşündüğün 3 şey
Kasada ise klasik iç ses:
“Ben fakirdim… ne ara premium tüketici oldum?”
3. Mesajlaşma kaosu
İlgili Makale: Kanıtın eşi nedir ?
Birine “tamam” yazacaksın.
Ama yanlış kişiye gidersin.
Sonra geri dönüş yoktur.
Evren seni o noktada yalnız bırakır.
Kaos ne demek Wikipedia? ve insan zihninin komik çelişkisi
İnsan zihni kaosu sevmez ama sürekli üretir.
Bir yandan “her şey planlı olsun” isteriz, diğer yandan plan yapılınca ilk bozulan yine biz oluruz.
Mesela:
Pazar günü verimli geçecek.
Plan:
kitap okunacak
spor yapılacak
hayat düzene girecek
Gerçek:
yatakta telefon
YouTube’da 3 saat “neden böyleyim?” videoları
gün sonunda pişmanlık
Ama ilginç olan şu: Bu kaos bile bir düzen gibi hissettiriyor.
İç sesle kaosun sohbeti
Bazen insanın kafası resmen kalabalık bir kafe gibi olur.
İç ses 1: “Erken yatmalıyız.”
İç ses 2: “Bir bölüm daha izleyelim.”
İç ses 3: “Hayat zaten kısa.”
Sen: “Ben sadece çay içecektim…”
Ve sonuç olarak hiçbir şey yapılmaz ama herkes fikir belirtmiştir. İşte bu tam bir Kaos ne demek Wikipedia sorusunun canlı versiyonudur.
Kaosun romantik tarafı var mı?
Garip ama evet.
Çünkü bazen en güzel anlar planlanmamıştır.
Mesela:
Arkadaşla “çıkalım biraz” deyip sabaha kadar konuşmak.
Ya da hiçbir plan yokken güzel bir gün geçirmek.
İzmir’de sahilde otururken rüzgâr saçını dağıtır, kahven dökülür, ama o an garip bir şekilde “iyi ki böyle oldu” dersin.
Kaos bazen kontrol kaybı değil, sürprizdir.
Kaos ne demek Wikipedia? sorusuna sokak diliyle cevap
Eğer bunu mahalle ağzıyla açıklasak şöyle olurdu:
“Abi kaos dediğin şey, her şeyin aynı anda üstüne gelmesi ama senin yine de ayakta durmaya çalışman.”
Basit ama gerçek.
Hayat bazen sana plan sormaz, sadece olur.
Ve sen o “olur”un içinde yön bulmaya çalışırsın.
Kaosun içinde düzen aramak
İnsan sürekli bir düzen arıyor.
Ajanda alıyoruz, notlar yazıyoruz, uygulamalar indiriyoruz.
Ama sonra ne oluyor?
Ajanda açılmıyor bile.
Yine telefonun notlar kısmına dönüyoruz.
Çünkü gerçek şu: düzen bazen plan değil, alışkanlıktır.
Kaosun içinde küçük düzenler kurarız:
sabah kahvesi
aynı müzik listesi
yürüyüş rotası
Bunlar bizi dengede tutar.
Kaos ne demek Wikipedia? ama biraz da gerçek hayat
Wikipedia sana tanım verir ama hayat sana deneyim verir.
Kaos:
her şeyin kontrol dışına çıkması
ama yine de yaşamın devam etmesi
ve çoğu zaman bunun normal kabul edilmesi
Yani aslında kaos, hayatın kendisidir.
Sadece biz ona farklı isimler veriyoruz.
Son düşünce: Kaosla barışmak
Belki de mesele kaosu yok etmek değil.
Onunla yaşamayı öğrenmek.
Çünkü her şey fazla düzenli olursa, insan kendini makine gibi hissetmeye başlıyor.
Ama küçük bir dağınıklık, küçük bir belirsizlik… işte o zaman hayat “gerçek” oluyor.
İzmir’de rüzgâr yüzüne vurduğunda saçların nasıl savruluyorsa, hayat da bazen öyle savruluyor.
Ve sen sadece gülüyorsun:
“Tamam ya… bu da böyle bir günmüş.”